go rzędu, w których objawia się niezaprzeczalna inteligencja i wiedza. A co do zjawisk niższego rzędu, jak fizyczne fenomeny i banalność zwykfego gadania tzw. duchów na seansach, chcąc wyjaśnić choćby tylko najważniejsze z naszych nauk w tym przedmiocie, musielibyśmy poświęcić temu więcej miejsca i czasu, aniżeli to jest w tej chwili możliwe. Nie mamy wcale zamiaru przeciwstawiać się wierzeniom spirytystów, jak i nikogo innego. Onus probandi musi spaść na tych, którzy w "duchy" wierzą. Ale obecni przywódcy spirytyzmu, jak i jego najbardziej wykształceni i inteligentni wyznawcy, choć wciąż są przekonani, iż zjawiska wyższego rzędu są wywoływane przez dusze zmarłych, jednak sami przyznają, iż nie wszystkie fenomeny dzieją się za sprawą duchów. Z czasem poznają całą prawdę, a na razie nie mamy ani chęci, ani prawa przekonywać ich i nawracać na nasz sposób widzenia. Tym bardziej iż w wypadku czysto psychicznych, duchowych zjawisk, wierzymy we wzajemne porozumiewanie się duchów ludzi żyjących z duchami pozbawionymi ciała.
Mówimy, iż wówczas to nie dusze umarłych schodzą ku ziemi, ale duchy żywych wznoszą się ku czystym, uduchowionym duszom. Właściwie nie zachodzi ani zstępowanie, ani wznoszenie się, ale zmiana stanu danej istoty. Ciało jej jest niejako "sparaliżowane", unieruchomione przez trans, a duchowa jaźń, uwolniona ze swych więzów, wchodzi w tę samą sferę światłości, w jakiej przebywają dusze wyzwolone z ciała. Więc jeśli istnieje pomiędzy nimi duchowe powinowactwo i przyciąganie, mogą się ze sobą porozumiewać, jak się to często zdarza w snach. Różnica między naturą mediumiczną a niewrażliwą jest następująca: dusza medium, uwolniona od przeszkód ciała, ma sposobność i łatwość wywierania wpływu na bierne organy swego uśpionego fizycznego ciała, pobudzając je do działania - mówienia lub pisania, wedle jej woli; jaźń może mu kazać powtarzać jak echu, w języku ludzkim, myśli i pojęcia uwolnionej od ciała istno-ści, lub też swoje własne. A organizmy ludzkie niewrażliwe, nie nastawione na odbiór, ludzie o bardzo pozytywnych - odpornych na wszelkie wpływy - naturach, nie poddają się takiemu wpływowi. Toteż choć jest bardzo niewielu ludzi, których jaźń nie porozumiewałaby się swobodnie - podczas snu fizycznego ciała - z kochanymi, którzy odeszli, jednak - z powodu małej zdolności odbioru cechującej ich fizyczną powłokę oraz mózg - po obudzeniu się nie zachowują żadnej o tym pamięci, albo też pamięć bardzo mglistą i niejasną.
Pytanie: To znaczy, iż odrzucacie całość filozofii spirytystycznej?
Odpowiedź: Jeśli rozumieć pod słowem "filozofia" ich niedojrzałe teorie, to tak. Ale właściwie nie mają oni żadnej filozofii. Najlepsi, najinteligentniejsi i najpoważniejsi obrońcy spirytyzmu sami to mówią. Ich zasadniczej i jedynej nieodpartej prawdzie, mianowicie twierdzeniu, iż przy pomocy mediów zachodzą różne zjawiska kierowane przez siły niewidzialne, istoty rozumne - nikt, prócz zatwardziałych materialistów i zaślepień-ców ze szkoły Huxleya, nie zechce, ani też zdoła, zaprzeczyć. Co do ich filozofii, pozwólcie, że przytoczę, co redaktor "Light" - a rozumniejszego i bardziej oddanego obrońcy spirytyści nigdzie nie znajdą - mówi o nich i o filozofii. "M, A. Oxon", jeden z niewielu spirytystów o filozoficznym umyśle, tak pisze o braku oryginalności i ślepym ich doktrynerstwie:
"Warto spojrzeć uważnie na tę stronę, gdyż jest to sprawa żywotna. Posiadamy doświadczenie i wiedzę, przy których ws2elka inna względnie rnało znaczy. Zwykły spirytysla gniewa się, gdy ktokolwiek odważy się kwestionować tę jego zadufaną w sobie znajomość przyszłości i absolutną pew-