Rozdział III
METODY PRACY
TOWARZYSTWA
TEOZOFICZNEGO
Cele Towarzystwa Teozoficznego
Pytanie: Jakie są cele Towarzystwa Teozoficznego? Odpowiedź: Są trzy cele i takie same były od początku: 1) stworzenie ośrodka wszechludzkiego braterstwa, bez różnicy ras, narodowości, płci, wyznania i barwy skóry; 2) popieranie studiów nad świętymi księgami Aryjczyków, również innych religii i nauk świata oraz przekonywanie o doniosłości starożytnych pism Azji, a mianowicie filozofii buddyzmu, braminizmu i zoro-astrianizmu; 3) badanie nieznanych tajemnic natury w każdej postaci, a zwłaszcza psychicznych i duchowych władz ukrytych w człowieku. Oto są w ogólnym zarysie cele Towarzystwa Teozoficznego.
Pytanie: Czy możecie mi podać nieco więcej szczegółów?
Odpowiedź: Można podzielić te trzy cele na tyle szczegółowych paragrafów, ile uważamy za potrzebne dla ich dokładnego wyjaśnienia.
Pytanie: Zacznijmy tedy od pierwszego. Jakich środków zamierzacie używać, chcąc wzbudzić uczucie braterstwa pomiędzy rasami znanymi z ogromnych różnic i odrębności w religii, zwyczaju, wierzeniach i sposobie myślenia?
Odpowiedź: Pozwólcie, że dodam to, czego, jak wydaje mi się, nie macie ochoty sami wyrazić. Wiemy oczywiście, iż z wyjątkiem dwóch szczątkowych ras, Parsów i Żydów, wszystkie inne narody są nie tylko w niezgodzie z innymi, ale i w swoim łonie mają różne walki i tarcia. A najbardziej rzuca się to w oczy wśród tzw. cywilizowanych narodów chrześcijańskich; stąd zapewne wasze zdziwienie i mniemanie, iż nasz pierwszy cel jest utopią. Czyż nie?
Pytanie: Tak, istotnie. Ale cóż macie do powiedzenia przeciw temu zdaniu?
Odpowiedź: Nie mogę zaprzeczyć, iż tak jest; ale wiele da się powiedzieć o potrzebie usunięcia przyczyn, które czynią z powszechnego braterstwa utopię.
Pytanie: Cóż według was stanowi te przyczyny?
Odpowiedź: Główną i najważniejszą jest wrodzony egoizm natury ludzkiej. Obecny system wychowania religijnego, nie tylko wzmacnia egoizm, ale i zdecydowanie usprawiedliwia, nie przyczyniając się bynajmniej do jego wyplenienia, lecz przeciwnie - wzmaga niepohamowany rozwój egoizmu. Pojęcia o złu i dobru zostały wśród ludzi zupełnie wypaczone, z powodu dosłownego przyjęcia żydowskiej Biblii. Cała bezinteresowność i altruizm nauki Jezusa pozostały teorią, przedmiotem krasomówczych przemówień z kazalnicy; przepisy praktycznego egoizmu podawane w Starym Testamencie, przeciw którym Chrystus ciągle, a daremnie występował, weszły niejako w krew i życie ludzi Zachodu. "Oko za oko, ząb za ząb" stało się pierwszą zasadą waszego prawa. Otóż śmiało i otwarcie twierdzę, że moralną przewrotność tej teorii tylko teozofia może wyplenić.